علمى و تحقيقاتى . ولى با خاموشى چراغ عمر عبد الرحمان ، چراغ بىروغن فرهنگ و ادبيات افغانستان به دست فرزند فرهنگ‌دوست و خوش‌گذران او امير حبيب اللّه خان دوباره از زيرخانه‌ها بيرون آورده شده ، روشن مىشود ؛ چرا كه به عقيدهء مرحوم فرهنگ ، امير حبيب اللّه خان يكى از باسوادترين اميران محمدزايى از دوست محمد خان تا امان اللّه بود . هرگاه عملكرد نابخردانهء برخى سران مجاهدين ما در سالهاى اخير نبود ، مىشد گفت مىشد كه در بين اميران ستمگر ، آن‌كه با سوادتر است بهتر است ؛ امّا حالا بايد برعكس گفت هركدام كه سوادشان بيشتر ، جنايت‌شان نيز زيادتر و عميق‌تر است و اصطلاح « چو دزدى با چراغ آيد . . . » تحقق پيدا مىكند . در كشور ما اين قضيه صحت پيدا كرده است . ليسهء حبيبيه . طبق نوشتهء اكثر مورخان ، اولين ليسهء افغانستان ( حبيبيه ) در سال 1282 ه . ش / 1903 م در كابل تأسيس شد و داراى سه مرحلهء ابتدايى ، رشدى و اعدادى بود . در دورهء ابتدايى كه چهار ساله بود ، مضامينى چون دينى ، درى ، حساب ، جغرافيه و مشق خط تدريس مىشد و در دورهء سه سالهء رشدى مضامينى چون دينى ، تاريخ ، جغرافيه ، زبان ( درى ، پشتو ، انگليسى ، يا اردو و يا تركى ) رسم ، حفظ الصحه ، رقوم و سياق ، تعليم و تدريس مىشد . در مرحلهء سوم كه مرحلهء نهايى بود در مدت سه سال مضامينى چون دينى ، درى ، تاريخ ، جغرافيه ، جبر و مقابله ، مثلثات ، هندسهء تحليلى ، جراثقال ، حكمت طبيعى ، كيميا و انگليسى درس داده مىشد . علاوه بر خود ليسه ، شش شاخهء ابتدايى ديگر نيز در كابل داير شد به نامهاى مكتب ابتدايى باغ نواب ، مكتب ابتدايى تنورسازى ، مكتب ابتدايى خافيها ، مكتب ابتدايى پرانچه‌ها ، مكتب ابتدايى خدام حضور